Жасанды интеллектіден когнитивтік ғылымға дейін: Шәкәрім университетінің үш жаңа серіктесі
Шәкәрім университеті V Қазан жаһандық жастар саммиті және ICESCO–FIWU халықаралық ректорлар форумы аясында халықаралық ынтымақтастық туралы үш жаңа келісімге қол қойды.
Қазақстандық университеттің жаңа серіктестері Пәкістанның Лахор университеті (The University of Lahore) және Бахрия университеті (Bahria University), сондай-ақ Мәскеу психоанализ институты болды.
Құжаттарға ондаған елдің университеттері, мемлекеттік органдары, ғылыми және сарапшылық қоғамдастық өкілдері қатысқан халықаралық бағдарлама аясында қол қойылды. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, форумның негізгі тақырыбы жаһандық өзгерістер жағдайында адами капиталды дамытуға арналды. Жекелеген сессияларда халықаралық университеттік желілер, жоғары білімнің жаңа модельдері, инновациялар және болашақ мамандарын даярлау мәселелері талқыланды.
Форумның халықаралық күн тәртібіне Қазақстан, Пәкістан, Өзбекстан, Марокко, Ливия, Ресей және басқа да елдердің университет басшылары мен өкілдері, сондай-ақ министрлер мен халықаралық ұйымдардың жетекшілері қатысты. Олардың қатарында ICESCO Бас директоры Салим Әл-Малик, COMSTECH Бас үйлестірушісі Мұхаммад Икбал Чоудхари, Палестина, Гамбия, Куба және басқа мемлекеттердің білім беру саласы басшылығының өкілдері болды.
Форум жұмысына қатысқан белгілі ғалымдардың бірі – климат және тұрақты даму саласындағы оңтүстіккореялық сарапшы Рае Квон Чунг. Ол ұзақ жылдар бойы Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық сарапшылар тобы – IPCC құрылымдарында жұмыс істеген. Дәл осы IPCC АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті Альберт Гормен бірге антропогендік климат өзгерісі туралы білімді тарату және оған қарсы іс-қимыл шараларын қалыптастыру жөніндегі жұмысы үшін 2007 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығына ие болды.
Shakarim University үшін форумға қатысу, ең алдымен, халықаралық диалогтан нақты уағдаластықтарға көшуге мүмкіндік берді.
Пәкістан: Университеттің екі жаңа серіктесі
Лахор университетімен (The University of Lahore) жасалған келісім Шәкәрім университетінің Оңтүстік Азия университеттерімен ынтымақтастығын кеңейтеді.
Лахор университеті халықаралық академиялық және ғылыми байланыстардың ауқымды желісін дамытып келеді. Университет ынтымақтастық орнатқан шетелдік ұйымдардың қатарында Еуропа, Азия, Солтүстік Америка және Африканың университеттері мен зерттеу құрылымдары бар. 2026 жылдың тамызында университет трансшекаралық ғылыми зерттеулер мен зерттеу желілерін қалыптастыруға арналған халықаралық диалог та өткізді.
Лахор университеті Қамқоршылар кеңесінің төрағасы, профессор Авайс Рауф жаһандық өзгерістер дәуіріндегі білім және адами капиталды дамыту мәселелеріне арналған «Жастар үні» форум сессиясының спикерлерінің бірі болды.
Шәкәрім университетінің екінші серіктесі – 2000 жылы құрылған, елдің бірнеше қаласында кампустары бар Пәкістанның мемлекеттік Бахрия университеті.
Shakarim University үшін оның жасанды интеллект, компьютерлік ғылымдар, инженерия, психология және басқа да бағыттардағы құзыреттері ерекше қызығушылық тудырады.
Bahria University-де машиналық және терең оқыту, компьютерлік көру, табиғи тілді өңдеу, робототехника, толықтырылған және виртуалды шындық салаларында жұмыс істейтін Жасанды интеллект саласындағы шеберлік орталығы (Centre of Excellence in Artificial Intelligence) бар. Орталықтың қолданбалы бағыттарының қатарында ауыл шаруашылығы және азық-түлік, білім беру, энергетика және денсаулық сақтау салалары қамтылған.
Бұл Шәкәрім университетінің ғылыми және білім беру күн тәртібімен, соның ішінде AI, цифрлық шешімдер және аграрлық секторда технологияларды қолдану бағыттарымен нақты тоғысу нүктелерін қалыптастырады.
Bahria University ректоры, вице-адмирал Абид Хамид те Ректорлар форумына қатысып, жоғары білімді дамытудағы университеттік бірлестіктер мен жаһандық серіктестіктердің рөліне арналған сессияда сөз сөйледі.
Қазақстандық университет үшін Пәкістанның бірден екі жоғары оқу орнымен ынтымақтастық орнату әлемдегі ең ірі әрі қарқынды дамып келе жатқан білім беру өңірлерінің бірі – Оңтүстік Азиямен халықаралық жұмыстың қосымша бағытын ашады.
Жаңа бағыт – психология және когнитивтік ғылымдар
Шәкәрім университеті үшінші келісімді Мәскеу психоанализ институтымен жасады. Бұл жағдайда тараптар алдағы жұмыстың ықтимал бағыттарын әлдеқайда нақты айқындап үлгерді.
Шәкәрім университеті дайындаған ұсыныстарда психология, психологиялық-педагогикалық білім беру, кеңес беру және ұйымдық психология, когнитивтік ғылымдар, нейропсихология, арнайы және инклюзивті білім беру салаларында бірлескен білім беру бағдарламаларын әзірлеу қарастырылған.
Ықтимал пилоттық жобалардың бірі ретінде екі университет оқытушыларын тарта отырып және студенттердің академиялық ұтқырлығын қарастыратын психология бойынша бірлескен магистрлік бағдарлама әзірлеу ұсынылып отыр.
Тағы бір ұсыныс – Шәкәрім университеті базасында «Когнитивті ғылымдар және білім беру психологиясы зертханасы» (Cognitive Science & Educational Psychology Lab) бірлескен ғылыми-зерттеу зертханасын құру.
Зертхананың ықтимал ғылыми бағдарламасына когнитивтік психология және нейроғылымдар, оқыту психологиясы, жасанды интеллект пен психологияның өзара ықпалы, цифрлық мінез-құлық және әлеуметтік желілердің әсері, студенттердің психологиялық әл-ауқаты, заманауи диагностикалық әдістер, инклюзивті білім беру және мәдениетаралық психология бағыттары кіреді.
Цифрлық орта, әлеуметтік желілер мен жасанды интеллектінің жастардың оқуына, когнитивтік дамуына және мінез-құлқына қалай әсер ететінін салыстырмалы түрде зерттеу Қазақстан үшін ерекше өзекті болуы мүмкін.
Мәскеу психоанализ институтының өзі ғылыми кадрларды, соның ішінде «Когнитивтік ғылымдар» бағыты және миды пәнаралық зерттеу бейіні бойынша даярлайды.
Тараптар сондай-ақ оқытушылар, студенттер, магистранттар, докторанттар мен жас зерттеушілер арасында академиялық алмасуды ұйымдастыру, ғылыми тағылымдамалар өткізу және қысқа мерзімді сертификаттық бағдарламалар әзірлеу мүмкіндігін қарастыруда. Ықтимал тақырыптардың қатарында білім беру психологиясы, нейропсихология, адам ресурстарын басқару, инклюзивті білім беру, сондай-ақ психологияда AI және цифрлық технологияларды қолдану бар.
Меморандумнан – нақты жобаларға
Шәкәрім университеті үшін халықаралық ынтымақтастық географиясын кеңейтудегі басты мақсат – келісімшарттар санын жай ғана статистика үшін көбейте беру емес, олардың сапалы нәтижесіне мән беру. Сондықтан жаңа серіктестермен жұмыстың келесі кезеңі нақты жобаларды айқындаумен байланысты болуы тиіс: білім беру бағдарламалары, академиялық ұтқырлық, бірлескен зерттеулер, зертханалар, ғалымдар мен оқытушылар алмасуы.
Дәл осындай тәсіл өткен Ректорлар форумындағы негізгі пікірталастың мазмұнына сәйкес келеді. Оның қатысушылары университеттердің технологиялық, экономикалық және әлеуметтік өзгерістерге қалай жауап беруі керектігін және халықаралық университеттік желілерді нақты ғылыми-білім беру ынтымақтастығының тетігіне қалай айналдыруға болатынын талқылады. ICESCO мәліметінше, форум барысында қатысушылар тоғыз өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
Shakarim University үшін форумның нәтижесі практикалық мәнге ие
Қытай, Еуропа және Австралия университеттерімен ынтымақтастықты дамытқаннан кейін университет серіктестік географиясын Оңтүстік Азия бағытына қарай кеңейтіп, сонымен бірге жаңа ғылыми бағыттарды күшейтіп келеді.
Тамыз айында тағы бір маңызды бағыт Мёрдок университетімен (Murdoch University - Австралия) ынтымақтастық болды. 17 тамызда Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінде министр Саясат Нұрбектің қатысуымен екі университет ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойған болатын. Ал келесі күні Семейде Абай облысының әкімі Берік Уәлимен бірге бірлескен білім беру бағдарламалары мен қос диплом бағдарламалары, ғылыми зерттеулер, академиялық ұтқырлық және Shakarim University базасында Murdoch University филиалын ашу мүмкіндігі талқыланды. Бұл серіктестіктің өңірдің аграрлық дамуы үшін маңызы ерекше: австралиялық университеттің ауыл шаруашылығы, ветеринариялық медицина, азық-түлік қауіпсіздігі және тағам технологиялары салаларындағы мықты құзыреттері Абай облысы экономикасының қажеттіліктерімен тікелей байланысты.
Енді австралиялық бағытқа жаңа серіктестер қосылып отыр. Лахор университеті (The University of Lahore) Пәкістанмен академиялық және зерттеу саласындағы жұмыстарды кеңейтуге мүмкіндік береді. Бахрия (Bahria University) жасанды интеллект, инженерлік және цифрлық технологиялар тұрғысынан маңызды зерттеу орталығы ретінде назар аудартып отыр. Мәскеу психоанализ институтымен ынтымақтастық психология, когнитивтік ғылымдар және цифрлық ортаның адамға әсерін зерттеу саласындағы жеке бағытты қалыптастыруға негіз бола алады.
Shakarim University Қазанда қол қойылған үш келісімді жұмыстың келесі кезеңінің бастауы ретінде қарастырады.
Ендігі міндет – әрбір уағдаластықтың нақты жалғасын қамтамасыз ету. Ол бірлескен бағдарлама, ғылыми зерттеу, академиялық алмасу, зертхана немесе нәтижесін студенттер, ғалымдар мен өңір көре алатын нақты жоба болуы тиіс.
Сайып келгенде, заманауи университеттің халықаралық серіктестігінің құндылығы дәл осындай нәтижелермен өлшенеді.
