AP22683114 «Қазақстанның құрғақ аймақтарында бір жүріп өткенде картопты пленка астына отырғызу үшін картоп отырғызғыштың жұмыс механизмін әзірлеу және оңтайландыру»
SDG #12
Жоба жетекшісі
Сүгірбай Әділет Мұхитұлы, PhD, постдокторант
Өзектілігі
Отандық ауыл шаруашылығы техникасын дамыту, импортқа тәуелділікті азайту, климаттық қауіптерге бейімделген жаңа технологияларды енгізу және құрғақ аймақтарда картофель шаруашылығын тұрақты жүргізудің ғылыми негізделген шешімдерін ұсынуымен айқындалады.
Мақсаты
Қазақстанның засушлив аймақтарында топырақ ылғалының тапшылығы жағдайында тиімді жұмыс істей алатын, грядканы қалыптастырып, оны пленкамен жауып, картопты дәл енгізетін роликті жұмыс органына негізделген инновациялық картоп енгізетін машина әзірлеу және оның параметрлерін оңтайландыру. Бұл мақсат – ылғал ресурстарын үнемдеу, суға тәуелділікті төмендету, картоп өнімділігін арттыру және ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Күтілетін нәтиже
- Роликті жұмыс механизмі бар картоп отырғызғыштың тәжірибелік үлгісі жасалып, оның конструкциялық және технологиялық параметрлері ғылыми тұрғыдан оңтайландырылады.
- Роторлы культиватор, тыңайтқыш таратқыш және пленка жабу механизмі біріктірілген кешенді машина ретінде толық интеграцияланады.
- Топырақтағы ылғалды тиімді пайдаланатын влагоресурстарды сақтаушы технология әзірленеді және оның агротехникалық тиімділігі дәлелденеді.
- Пленка астына бір өтуде картоп отырғызу әдісінің құрғақ аймақтардағы өнімділікке әсері анықталады.
- Әртүрлі картоп сорттары мен отырғызу уақыттарының ылғал жағдайына байланысты тиімді нұсқалары белгіленеді.
- DEM-симуляциялар, далалық сынақтар және зертханалық тексерулер негізінде топырақ–механизм–түйнек өзара әрекеттесуінің ғылыми негіздері қалыптастырылады.
- Техникалық құжаттама, конструкторлық сызбалар және техникалық тапсырма толық дайындалып, отандық өндіріс үшін коммерцияландыруға ұсынылады.
- Қазақстан Республикасының Ұлттық зияткерлік меншік институтында екі патент тіркеуге дайындалады.
- Web of Science (Q1–Q3) немесе Scopus (≥50 percentile) журналдарында кемінде екі ғылыми мақала жарияланады.
- Жаңа технологияны енгізу арқылы картоп өнімділігі артып, еңбек шығыны мен жанармай шығыны азаятын экономикалық тиімділік дәлелденеді.
Қол жеткізілген нәтиже
Күнтізбелік жоспарға сәйкес, осы кезеңде кешенді картоп отырғызғыштың бірінші және екінші бөліктері біріктірілді. Интеграциялық жұмыстар Монтаждау тораптары, кинематикалық байланыстар және жұмыс механизмдерінің түйісу параметрлері нақтыланған алдын ала әзірленген CAD-модельдер негізінде іске асырылды. Роликті жұмыс механизмі мен бункердің тарату торабы біріктіріліп, түйнектерді беру кезінде олардың үйлесімділігі мен синхронды жұмысы қамтамасыз етіледі. Жүргізілген интеграция құрылымның тұрақтылығын, түйнектерді берудің дәлдігін және агрегаттың жалпы үйлесімділігін арттырды.
Агрегатты құрастырғаннан кейін бірыңғай кешендегі барлық функционалдық тораптардың жұмысқа қабілеттілігіне тексеру жүргізілді. Сынақтар кезінде бағаланды:
- түйнектерді роликті механизммен берудің біркелкілігі;
- бункер дистрибьюторымен жұмыс синхрондылығы;
- айналмалы қопсытқыштың, жотаны қалыптастырғыштың және пленкамен жабу механизмінің дұрыс жұмыс істеуі;
- жүктеме кезіндегі қондырғының тұрақтылығы;
- әртүрлі жылдамдықтар мен режимдердегі жұмыс тұрақтылығы.
Кешен жоғары дайындық дәрежесін көрсетті, барлық түйіндердің жұмыс істеуі есептік параметрлерге сәйкес келді. Табылған кішігірім сәйкессіздіктер сол жерде шешілді.
DEM-модельдеу негізінде тыңайтқыштардың таралу параметрлері, құбырдың орналасу бұрышы, беру жылдамдығы және қолдану тереңдігі нақтыланды. Агрегаттың жылдамдығы мен тыңайтқыштардың физикалық қасиеттерін ескере отырып, дозалауды реттеу алгоритмдері жасалды.
Ғылыми топ
Сүгірбай Әділет Мұхитұлы
Жоба бойынша рөлі: Ғылыми-әдістемелік басшылық, зерттеу бағдарламаларын әзірлеу, нәтижелерді талдау, есептер мен мақалаларды дайындау.
Chen Jun (Чэнь Цзюнь)
Жоба бойынша рөлі: Жұмыстарды үйлестіру, ғылыми кеңес беру, картоп отырғызу машиналарын жобалау саласындағы сарапшылық қолдау.
Пайдалы сілтемелер
Жоба туралы
Сол кездегі жобалар
AP22685400 "Сиырлар мен қойлардың жыныс мүшелерінің ауруларын анықтау және қолдан ұрықтандыру үшін эндовидеовагиноскопты әзірлеу және сынақтан өткізу"
Муратбаев Даулетбек Манарбекович, қауымдастырылған профессор...
AP22686708 "Капсулаланған биологиялық белсенді қоспалары бар сүт өнімдерінің тағамдық қауіпсіздігін бағалау және технологиясын әзірлеудің ғылыми-практикалық негіздері"
Мұратбаев Әлібек Манарбекұлы, PhD
AP22684340 "Тербелмелі шекарасы бар перфорацияланған облыстағы Гинзбург-Ландау комплексті теңдеуінің аттракторларының асимптотикасы туралы"
Төлеубай Алтын Мұқанқызы, жаратылыстану ғылымдарының магистр...
AP22688434 "Қазақ әдебиетіндегі мемуаристика: ХХ ғасыр басындағы мұраны кешенді зерттеу"
Кәрімхан Заңғар Тілеуғазыұлы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия...
AP22685422 "Мақсары майын өндіру тиімділігін жоғарылатуға арналған пресс жабдығын жетілдіру"
Мурсалыкова Майгуль Тауржановна, PhD – ORCID: 0000-0001-590...
Байланыс
Ғылыми бөлім:
+7 (7222) 31-31-75
science@shakarim.kz