AP19680287 "Жүк вагоны арбасының болат бөлшектерінің беріктігін жергілікті электролиттік-плазмалық нығайтумен арттыру"

2023-2025 36 ай SDG #9 SDG #9

Жоба жетекшісі

Шаяхметов Ержан Ярнарович, PhD, - жоба жетекшісі ORCID ID – 0000-0002-7986-0083

Өзектілігі

Жоба физика, материалтану және машина жасаудың бірнеше салаларына қатысты. Жоба бойынша үйкеліске ең аз шығын мен максималды тозуға төзімділікті қамтамасыз ететін бөлшектің беткі қабатында геометрияны, өлшемдерді және жергілікті қатты қосындыларды орналастыру бойынша жұмыстар жүргізілетін болады. Бөліктің бетінде қысу кернеулерінің жоғары деңгейін құру оның беріктігін арттырады және динамикалық жүктемелер кезінде кернеулердің релаксациясын қамтамасыз етеді. Осылайша, жүк вагонының бөлшектерінің пайдалану қасиеттерін арттыру үшін оны қолдану мақсатында электролиттік-плазмалық әдісті жетілдіруге бағытталған жұмыс тақырыбы өзекті болып көрінеді.

Мақсаты

Жүк вагонының арба бөлшектерінің беріктігін арттыруға мүмкіндік беретін тозатын беттерді электролиттік-плазмалық қатайтудың технологиялық процесін әзірлеу, сондай-ақ электролиттік-плазмалық қатайту режиміне байланысты 20ГЛ болаттың құрылымдық-фазалық күйлерінің, механикалық және трибологиялық сипаттамаларының өзгеруін зерттеу.

Күтілетін нәтиже

Болаттарды электролиттік-плазмалық қатайтудың оңтайлы режимі орнатылады. Болат бұйымдарын электролитті-плазмалық қатайтуға арналған автоматтандырылған қондырғы жасалады.

Нығайтылған болаттың құрылымы мен оның трибологиялық қасиеттері арасында байланыс орнатылады.

Электролитті-плазмалық қатайту кезінде Орташа көміртекті болаттардың дислокациялық құрылымын қалыптастырудың негізгі заңдылықтары белгіленеді. Электролитті-плазмалық қатайтумен өңделген болаттардың тозу механизмдері орнатылады.

Трибологиялық және физика-механикалық қасиеттердің электролиттік-плазмалық қатайтумен өңделген болаттардың құрылымдық-фазалық күйімен байланысы орнатылады.

Жүк вагонының арбасының үдеткіш арқалығының жұмысын имитациялайтын жағдайларда 20ГЛ Болаттың нығайтылған үлгілерін сынау жүргізілетін болады.

Жүк вагонының арба бөлшектерінің электролиттік-плазмалық нығайтуға дейінгі және кейінгі пайдалану қасиеттері бағаланатын болады.

Жүргізілген эксперименттік зерттеулер мен сынақтар негізінде жүк вагоны арбасының үстеме арқалығы мен бүйір жақтауларын жасау үшін қолданылатын 20ГЛ құйылған болатты электролитті-плазмалық қатайту тәсілі әзірленетін болады.

Электролитті-плазмалық нығайтудың ресурс үнемдеуші технологиясын қолдана отырып, жүк вагонының арбасының тозатын бөлшектерін жөндеудің технологиялық процесі әзірленеді және енгізуге ұсынылады.

Қол жеткізілген нәтиже

2023 жылғы күнтізбелік жоспарға сәйкес болаттарды электролиттік-плазмалық қатайтудың оңтайлы режимдерін анықтау бойынша жұмыстар жүргізілді. Сонымен қатар болат бұйымдарын электролиттік-плазмалық қатайтуды жүзеге асыруға арналған автоматтандырылған қондырғы әзірленіп, жасалды.

2024 жылғы күнтізбелік жоспарға сәйкес электролиттік-плазмалық қатайтудан өткен болаттардың құрылымдық өзгерістері мен олардың трибологиялық қасиеттері арасындағы өзара байланыс анықталатын зерттеулер жүргізілді, сондай-ақ болаттардың тозу механизмдері айқындалды.

2025 жылғы күнтізбелік жоспарға сәйкес электролитті-плазмалық қатайту кезінде түзілетін жұқа құрылымның негізгі заңдылықтары және олардың 20ГЛ болатының қаттылығы, тозуға және коррозияға төзімділігіне әсері анықталды. Сонымен қатар электролитті-плазмалық әсер арқылы өңделген 20ГЛ болат үлгілерінің пайдалану сипаттамалары бағаланды. Сондай-ақ теміржол көлігінің бөлшектерін өңдеуде электролитті-плазмалық қатайту технологиясын қолдануға ғылыми негізделген ұсыным әзірленді.

Зерттеу нәтижелері Шәкәрім университетінің ғылыми семинарында баяндалды. Жүргізілген жұмыстардың нәтижелері бойынша Web of Science және Scopus дерекқорларында индекстелетін рецензияланатын ғылыми басылымдарда 3 (үш) мақала, Қазақстан Республикасының Білім министрлігінің Білім сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған отандық журналдарда 1 (бір) мақала жарияланды. Сондай-ақ «Жүк вагоны арбасының құйылған үйкеліс сыналарын қатайту тәсілі» атты пайдалы модельге Қазақстан Республикасына патент алу үшін 1 (бір) өтінім берілді. Ғылыми зерттеу нәтижелері өндіріске енгізілмеген.

Ғылыми топ

Рахадилов Бауыржан Корабаевич, PhD

Табиева Еркежан Еркинбеккызы, PhD

Барлық жобалар

Жоба туралы

Кезең: 2023-2025
Ұзақтығы: 36 ай
Категория: 1
Қосылған: 26.07.2023

Сол кездегі жобалар

AP19579443 "Полиэлектролит кешендері негізінде қарағайды жеделдетіп өсіру технологиясын әзірлеу"

Кливенко Алексей Николаевич, PhD, - жоба жетекшісі ORCID ID...

AP19178510 "BaFBr және BaF2 кристалдарындағы радиациядан туындаған ақауларды эксперименттік және теориялық зерттеу"

Кенбаев Дауржан Хаджимуратович - жоба жетекшісі ORCID ID - h...

AP19178097 "Металдың бу-газ қабығымен өзара әрекеттесуін сандық модельдеу негізінде электролиттік-плазмалық цементтеу технологиясын жетілдіру"

Мухаметов Елдос Мухтарович, PhD, - жоба жетекшісі ORCID ID -...

AP19175164 "1920-1930 жылдардағы Кеңестік қысым саясаты нәтижесінде Моңғолияға қоныс аударған қазақтардың тағдыры және ерекшеліктері"

Токишкадиров Ботабек Бейбитбекович, - жоба жетекшісі ORCID I...

AP19579513 "Тот баспайтын болаттан жасалған бөлшектерді беттік қатайтудың біріктірілген әдісін әзірлеу"

Жумадилова Гульмира Амангазыевна - жоба жетекшісі, https://o...

Байланыс

Ғылыми бөлім:

+7 (7222) 31-31-75

science@shakarim.kz