Шәкәрім университетінің ректоры Думан Орынбековтің Жеңіс күніне арналған құттықтауы

Құрметті Ұлы Отан соғысының ардагерлері!

Құрметті оқытушылар, қызметкерлер, білім алушылар!

9 мамыр – Жеңіс күні. Бұл – күнтізбедегі жай ғана дата емес. Бұл – әр әулеттің жүрегінде сақталған естелік, ұрпақтар тағдырына таңбаланған тарих, халқымыздың жадында мәңгі қалған қасиетті күн.

Осыдан 85 жыл бұрын, 1941 жылдың 22 маусымында адамзат тарихының бағытын өзгерткен алапат соғыс басталды. Миллиондаған адам ауыр сынақтан өтті. Оның құны қираған қалалармен ғана емес, қыршынынан қиылған тағдырлар, қайтып келмейтін жастық шақ, майдан мен тылдағы жанкешті еңбекпен өлшенді.

Бүгінде бұл естеліктің маңызы бұрынғыдан да терең. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ресми деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 1 ақпанда елімізде әртүрлі санаттағы 76 059 ардагер болды. Олардың қатарында Ұлы Отан соғысының 69 ардагері, жеңілдіктер бойынша теңестірілген 16 250 азамат, басқа мемлекеттер аумағындағы ұрыс қимылдарының 26 626 ардагері және 33 114 тыл еңбеккері бар.

Ал Абай облысында қазір соғыс ардагерлерінің тек есімдері ғана қалды. 2024 жылы олардың саны төртеу еді...

Бұл – жай статистика емес. Бұл – өмір. Бұл – тағдыр. Бұл – бізге бейбіт күннің қадірін ұмытпауды аманат еткен ұрпақтың үні.

Абай өңірі үшін Жеңіс тарихының орны айрықша. Семей жерінен майданға он мыңдаған азамат аттанды. Елуден астам жерлесіміз Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды. Олардың қатарында Мұқатай Әбеулов, Қойгелді Аухадиев, Сергей Батиньков, Серікқазы Бекбосынов, Николай Авдеев, Зәкария Белібаев, Пётр Железняков, Айткеш Ибраев, Қапай Ысқақов, Махмет Қайырбаев, Жанғазы Молдағалиев және Жеңіс шежіресіне есімдері алтын әріппен жазылған өзге де батыр жерлестеріміз бар.

Бұл – сырттай айтылатын тарих емес. Бұл – біздің туған жеріміздің шындығы. Семей, Абай ауданы, Ақсуат, Бесқарағай, Бородулиха, Жарма, Көкпекті, Жаңа Шүлбі, Шар – осы атаулардың әрқайсысының артында майданға аттанған, тылда еңбек еткен, елге оралған немесе туған жеріне жете алмай арманда кеткен тағдырлар тұр.

Шәкәрім университеті тарихында да бұл кезеңнің ізі терең сақталған.

1941 жылы Семей мемлекеттік педагогикалық институтының 130 түлегі оқуын аяқтады. Соғыстың алғашқы айларында институттың 40 оқытушысы мен 50 студенті майданға аттанды.

Кеше ғана шәкірт тәрбиелеуге дайындалған жас мұғалім Отанын қорғаушы жауынгерге айналды. Студенттерге дәріс оқыған ұстаз қолына қару алды. Жаңадан қалыптасып келе жатқан оқу орны бір сәтте ел тағдырымен біте қайнасып, тарихтың ұлы көшіне қосылды.

Бүгінгі студенттердің көпшілігі өз отбасында аталары мен бабалары туралы естеліктерді естіп өсті. Бірі сол әңгімелерді көзі тірі қариялардан тыңдап үлгерді. Бірі сарғайған хаттардан, фотосуреттерден, архив құжаттарынан, музей жәдігерлерінен таныды. Бірақ уақыт өзгергенімен, естеліктердің маңызы күннен-күнге арта түседі.

Жеңіс тек әскери табыс емес. Ол – төзімнің, тәртіптің, еңбек пен рухтың, елді қорғауға деген шексіз жауапкершіліктің жемісі.

Бүгінгі әлем де күрделі әрі алаңдатарлық кезеңді бастан өткеріп отыр. Сондықтан бейбіт өмірді өздігінен бар құндылық ретінде қабылдауға болмайды. Тыныштық –қырағылықты, жауапкершілікті қажет ететін аманат.

Сондықтан Жеңіс күні – тек еске алу күні емес. Бұл – бейбіт өмірдің бағасы туралы терең ойланатын күн.

Шәкәрім университеті білім ордасы ретінде тарихи естеліктерді сақтауда өз жауапкершілігін терең сезінеді. Білім беру арқылы, тәрбие арқылы, өткенге құрмет арқылы, жастарға бейбіт өмірдің еңбекпен, үлкен жауапкершілікпен келетінін ұғындыру арқылы өз үлесін қосып келеді.

Құрметті ардагерлер!

Сіздерге шексіз алғысымызды білдіреміз. Ерліктеріңіз үшін, қайсарлықтарыңыз үшін, бізге бейбіт өмір сыйлағандарыңыз үшін бас иеміз.

Майдан даласында от кешкен жандарға ел тағдыры таразыға түскен сәтте өз иығын осып, қайыспай көтергендері үшін алғыс айтамыз.

Тыл еңбеккерлеріне ең қиын кезеңде өндірісті тоқтатпай, елді қажеттілікпен қамтамасыз етіп, Жеңіс үшін аянбай еңбек еткені үшін тағзым етеміз.

Сол бір ауыр жылдарды бастан өткеріп, елді сақтап қалған, бізге өмір сүру, білім алу, еңбек ету мүмкіндігін аманат еткен барша азаматтарға құрметіміз шексіз.

Қаншама кітап әлі жазылған жоқ.

Қаншама тағдыр тек отбасылық естеліктерде ғана сақтаулы.

Қаншама архив әлі ашылмаған, зерделенбеген.

Біз бұл жұмысты жалғастыруға міндеттіміз. Іздеу, зерттеу, есімдерді қайта жаңғырту, ұмыт қалған тағдырларды жарыққа шығару – біздің парызымыз.

Сондықтан майдан даласында қаза тапқан ардагерлердің есімімен аталатын іздестіру тобын құруды ұсынамын. Бұл білім арқылы, тәрбие арқылы, өткенге құрмет арқылы студенттердің, оқытушылардың, зерттеушілердің ортақ ісіне айналуы тиіс. Архивтік зерттеулер, деректі фильмдер, экспедициялар, цифрлық естелік базалары білім арқылы, тәрбие арқылы, өткенге құрмет арқылы мұның бәрі болашаққа қызмет ететін маңызды бастамалар.

Тек сонда ғана біз келер ұрпаққа бейбіт өмірдің қандай қымбат бағамен келгенін, оны сақтаудың қаншалықты маңызды екенін ұғындыра аламыз.

Жеңіс туралы естеліктер халқымыздың рухани мәдениетінің ажырамас бөлігі болып қала берсін. Ол бізді бейбітшілікті қадірлеуге, үлкенге құрмет көрсетуге, адал еңбек етуге және бейбіт күннің бағасын түсінуге үйретеді.

Жеңіс күні құтты болсын!

Құрметпен, Думан Орынбеков